Overgewicht en obesitas

Deze campagne is een initiatief van Eli Lilly Benelux.

Obesitas is een chronische ziekte met meerdere oorzaken, en niet gewoon een kwestie van wilskracht.^1,2 Het goede nieuws: niemand hoeft er alleen voor te staan. Zodra u zich vragen stelt over uw gewicht, is de eerste stap een gesprek met een zorgverlener.^2,3 Het belangrijkste is die eerste stap te zetten, en er niet alleen voor te staan.

De Body Mass Index (BMI) is een eenvoudig eerste referentiepunt om uw lichaamssamenstelling in te schatten. Twee belangrijke drempels om te onthouden:¹

• Overgewicht: een BMI van 25 kg/m² of meer.
• Obesitas: een BMI van 30 kg/m² of meer.

De BMI is een nuttig vertrekpunt, maar vertelt niet het hele verhaal: ook de buikomtrek, een grondige medische anamnese en een aangepast lichamelijk onderzoek zijn belangrijk^2,3. De ernst van obesitas en het soort ondersteuning dat nodig is, hangen ook af van andere factoren, die we hieronder toelichten.

Obesitas wordt vandaag erkend als een chronische, complexe en vaak recidiverende ziekte.^1,2 Ze ontstaat door de wisselwerking van tal van factoren: genetische, hormonale en metabole, maar ook psychologische, omgevings- en sociale factoren (voeding, lichamelijke inactiviteit, stress, slaap, familiale voorgeschiedenis).² Obesitas herleiden tot een simpel gebrek aan wilskracht strookt niet met de medische realiteit.

Nog een belangrijk punt: het lichaam verdedigt actief zijn gewicht. Na gewichtsverlies zet het compensatiemechanismen in gang – meer honger, minder verzadiging, een tragere stofwisseling – die het terugwinnen van gewicht in de hand werken.⁴ Dat maakt blijvend gewichtsverlies moeilijk en verklaart het jojo-effect dat zoveel mensen ervaren. Het is geen kwestie van motivatie, maar van biologie.

De ziekte begrijpen helpt om schuldgevoelens los te laten: leven met obesitas is geen persoonlijk falen. Een zorgverlener om hulp vragen is een legitieme en doeltreffende stap, net zoals bij elke andere chronische ziekte.

De aanpak van obesitas is niet voor iedereen dezelfde: het wordt afgestemd op de ernst van de situatie en op de noden van elke persoon. En die ernst wordt niet alleen door de BMI bepaald: er wordt ook rekening gehouden met bijkomende aandoeningen, de impact op het dagelijks leven en de levenskwaliteit, en de aanwezigheid van eet- of psychologische problemen.^3,5

Ondersteuning met een zorgverlener als toegangspoort

Afhankelijk van uw situatie kunnen verschillende zorgverleners uw toegangspoort tot het zorgtraject zijn: huisarts, diëtist, endocrinoloog, psycholoog, kinesitherapeut of obesitasspecialist. Zij beoordelen uw algemene gezondheid en begeleiden u doorheen het traject. Voor veel mensen volstaan aangepast advies en een regelmatige opvolging al om een blijvende verandering in gang te zetten. Wanneer obesitas gepaard gaat met complicaties (zoals hoge bloeddruk, diabetes of een hoog cholesterolgehalte), een grote impact heeft op het dagelijks leven, of samengaat met eetstoornissen of psychologische problemen, is de inbreng van meerdere van deze zorgverleners waardevol. Zij werken dan met elkaar samen en kunnen u indien nodig doorverwijzen naar andere zorgverleners.^2,3

Een multidisciplinair team voor de ernstigste situaties

Bij ernstige obesitas, meerdere complicaties, of wanneer obesitaschirurgie overwogen wordt, is opvolging in een obesitaskliniek van een ziekenhuis aangewezen.² Daar brengt een multidisciplinair team voedingsspecialisten, endocrinologen, chirurgen, diëtisten, psychologen, kinesitherapeuten en gespecialiseerde verpleegkundigen samen. In Belgïe hebben veel ziekenhuizen een eigen obesitaskliniek, waarvan er verschillende door de EASO erkend zijn als Europese referentiecentra, de zogenaamde Collaborating Centres for Obesity Management (COMs).⁶

Om de meest geschikte ondersteuning te bepalen, baseert de zorgverlener die u begeleidt zich op verschillende elementen:^3,7

• Hoe uw gewicht de voorbije jaren geëvolueerd is, en of u al eerder opgevolgd werd;
• Of er al dan niet ziekten aanwezig zijn die met obesitas samenhangen, en hoe ernstig ze zijn;
• De impact van obesitas op uw levenskwaliteit;
• De eventuele aanwezigheid van psychologische problemen of eetstoornissen;
• Uw levensstijl en uw motivatie;
• Uw familiale, sociale en economische situatie.

Er bestaat geen pasklare oplossing: de aanpak combineert verschillende benaderingen, die samen met uw zorgverleners gekozen en op uw situatie afgestemd worden.

• Ondersteuning van levensstijl en gedrag: gepersonaliseerd voedingsadvies (zonder restrictieve diëten, die afgeraden worden⁷), geleidelijke en aangepaste lichaamsbeweging, en aandacht voor slaap, stress en psychisch welzijn. ^2,3
• Medische behandelingen: afhankelijk van de situatie kan nagegaan worden of een medicamenteuze behandeling aangewezen is, als onderdeel van een brede opvolging. Deze mogelijkheden worden besproken met een zorgverlener, die de indicatie stelt.^2,3
• Obesitaschirurgie: overwogen in ernstige situaties, volgens precieze medische criteria en terugbetalingsvoorwaarden (zie de FAQ).⁸

Het doel is niet het getal op de weegschaal: waar het vooral om gaat, is uw gezondheid en levenskwaliteit duurzaam verbeteren. En omdat obesitas een chronische ziekte is, is de ondersteuning gericht op lange termijn.²

Hoe weet ik of ik overgewicht of obesitas heb?

Het eerste referentiepunt is de BMI: een BMI van 25 kg/m² of meer wijst op overgewicht, een BMI van 30 kg/m² of meer op obesitas.¹ Deze berekening alleen volstaat echter niet: enkel een zorgverlener kan een volledige beoordeling maken, rekening houdend met uw algemene gezondheid.

Waarom is afvallen zo moeilijk?

Omdat het lichaam zijn gewicht verdedigt. Bij gewichtsverlies verhoogt het de honger, vermindert het de verzadiging en vertraagt het de stofwisseling om de verloren kilo's terug te winnen.⁴ Dat is geen gebrek aan wilskracht: het is een biologisch mechanisme, en daarom maakt medische begeleiding vaak het verschil.

Wie is mijn eerste aanspreekpunt voor ondersteuning?

Een zorgverlener. Hij of zij is de toegangspoort tot het zorgtraject: de zorgverlener beoordeelt uw situatie, zorgt voor de opvolging en verwijst u indien nodig door naar andere gepaste zorgverleners.^2,3

Is obesitaschirurgie een optie in Belgïe?

In België, ya. Obesitaschirurgie (bariatrische chirurgie) kan overwogen worden bij ernstige tot zeer ernstige obesitas, doorgaans nadat een medische aanpak onvoldoende resultaat heeft opgeleverd, volgens precieze medische criteria en terugbetalingsvoorwaarden die door de nationale gezondheidsautoriteiten zijn vastgelegd.⁸ De beslissing wordt genomen tijdens een multidisciplinair overleg, samen met uw behandelende arts.

De eerste stap is erover praten. Ga in gesprek met een zorgverlener: samen kunt u, op uw eigen tempo, de mogelijkheden verkennen die het best bij uw situatie passen.

De lijst met zorgverleners die via dit artikel toegankelijk is, wordt uitsluitend door Doctoranytime opgesteld en beheerd. De lijst staat open voor alle zorgverleners die op Doctoranytime zijn ingeschreven: niemand wordt uitgesloten, en de lijst is uitsluitend gebaseerd op de competenties die de zorgverleners zelf opgeven. Eli Lilly is niet betrokken bij de selectie, de rangschikking of het in de kijker zetten van de zorgverleners in deze lijst.

Informatieve en sensibiliserende inhoud. Ze vervangt geen persoonlijk medisch advies.

CMAT-50685 - Oktober 2026 E.R.: Eli Lilly Benelux 1/4B Markiesstraat, 1000 Brussels